Elke onopgeloste moordzaak verdient een Peter R. de Vries

ANALYSE Het onderzoek van Nicky Verstappen is een van de duurste in de Nederlandse geschiedenis. Het bedrag komt waarschijnlijk ruim boven de tien miljoen euro uit. Het elfjarig jongetje uit Heibloem overleed op de Brunssumerheide in augustus 1998. Zijn de hoge kosten wel gerechtvaardigd?

In het nieuwe boek Grensmysteries van de Kerkraadse journalist Bjorn Thimister staan een aantal onopgeloste moorden in de regio beschreven: Ronald Noteboren (Schinnen), Jef Leukel (Berg en Terblijt), Isabelle Pongs (Landgraaf) en de spoorloze kinderen Floor en Mees Werres uit Wijnandsrade.

De politieonderzoeken naar deze misdrijven staan op een laag pitje, terwijl er veel energie en geld wordt gestoken in de zaak Nicky Verstappen. Zo waren tijdens het DNA-onderzoek in 2018 tussen 24 februari en 18 maart per dag 100 politiemensen full-time bezig. Deze hele operatie kostte alleen al 1,8 miljoen euro.

In de zorg en het verkeer wordt een mensenleven soms uitgedrukt in euro's. Zo berekende de Raad voor Volksgezondheid & Zorg dat een gewonnen levensjaar 80.000 euro waard is. In het verkeer maakt de overheid ook dergelijke berekeningen. Bijvoorbeeld hoeveel mensenlevens scheelt de bouw van een rotonde en weegt dat op tegen de kosten.

Saskia Fikkers en Mirnah Scholten concluderen dat het uitgeven van veel geld voor het doen van onderzoek in strafzaken niet per definitie buitensporig is. ''In een strafzaak gaat het niet alleen om één mensenleven, maar spelen er nog vele andere belangen mee, zoals het goed functioneren van de rechtspleging. Nieuwe wetenschappelijke technieken en inzichten kunnen nieuwe manieren bieden om verouderde zaken op te lossen. Bij deze afweging spelen twee belangen een hoofdrol: maatschappelijke onrust die het delict teweeg brengt en de kans op een succesvol resultaat bij het inzetten van kostbare middelen.''

De zaak Nicky Verstappen zorgde voor bergen werk: vele zittingen bij de rechtbank, het opgraven van een lichaam, rechercheurs die in steeds wisselende samenstellingen aan de zaak werkten en onderzoek van DNA-materiaal bij het Nederlands Forensisch Instituut. Het onderzoek van de zaak Nicky Verstappen is intussen een operatie geworden van ongekende omvang.

Peter van Koppen, hoogleraar rechtspsychologie, zegt in het Eindhovens Dagblad dat het oplossen van een moord altijd veel geld kost. ''Van alles dat er is onderzocht blijkt achteraf 98 procent zinloos te zijn geweest. Had dat dan allemaal sneller gekund? Vaak is het antwoord: nee. Omdat je niet kunt voorspellen hoe je een zaak oplost, moet je alles onderzoeken. Dat kost altijd veel tijd, geld en mankracht.''

Peter R. de Vries, die intensief onderzoek deed naar de zaak Nicky Verstappen en vertrouwenspersoon is van de familie, zegt dat door het schrappen van de verjaringstermijn van moorden het signaal is afgegeven dat de samenleving nooit moet accepteren dat iemand met moord wegkomt. 

Fikkers en Scholten redeneren dat als er na een delict veel maatschappelijke onrust is, dure politieonderzoeken te verantwoorden zijn. Echter, hoe meer media-aandacht voor een misdaad, hoe meer maatschappelijke onrust. Het is de vraag indien misdaadverslaggever Peter R. de Vries niet zoveel aandacht had geschonken in de media aan de zaak Nicky Verstappen, en daarmee veel minder druk had uitgeoefend op de politie, de opsporingsinstanties het dossier niet gewoon in de la hadden laten liggen. Wat dat betreft verdient elke onopgeloste moordzaak een eigen Peter R. de Vries, die voortdurend aan de bel trekt.

Nicky Verstappen