Actie tegen sloop historische wijk Slak-Horst in Hoensbroek

Auteur
Actievoerders (zie artikel)

Acht erfgoedorganisaties en het Actiecomité van de bewoners van Slak-Horst in Hoensbroek richtten gisteren een verzoek aan het Heerlense college van Burgemeester en Wethouders om deze waardevolle wijk ontworpen door de fameuze architect Jan Stuyt te beschermen van als gemeentelijk beschermd stadsgezicht en de bebouwing als gemeentelijk monument.

Deze historisch waardevolle wijk gebouwd naar ontwerp van Jan Stuyt gebouwd door ‘Ons Limburg’ voor de Woningvereniging Hoensbroek (nu Woonpunt) in 1913 en 1920 wordt momenteel met de sloop bedreigd. In de afgelopen maanden is er veel discussie geweest over de toekomst van de wijk. Op dit moment wordt er door twee architecten gewerkt aan een variant met sloop-nieuwbouw. Helaas is het de architecten door de woningcorporatie niet toegestaan om de mogelijkheden van renovatie serieus te onderzoeken. De eigenaar koerst volledig op sloop en overleg over dit standpunt is niet mogelijk.

Cultuurhistorische waarde

Om een onnodige sloop te voorkomen is een krachtige inzet van de gemeente noodzakelijk. Een eerste stap is het realiseren van een betere bescherming voor de wijk. Het was het eerste project van Ons Limburg en zou een voorbeeld worden voor diverse andere mijnwerkerswijken. Ook heeft de buurt een grote zeldzaamheidswaarde door de sloop van vergelijkbare buurten elders in de regio. De grote waarde blijkt ook uit het recent in opdracht van de gemeente Heerlen uitgevoerde onderzoek naar de cultuurhistorische waarde van de wijk.

In tegenstelling tot de buurlanden België en Duitsland is er in de Nederlandse Mijnstreek weinig respect geweest voor het mijnbouwerfgoed en vooral veel gesloopt. Achteraf heeft men hier vaak spijt van gehad. Dit is een reden te meer om zuinig te zijn op datgene wat er nog is. Cultureel erfgoed beweert Jean Leering (1934-2005), hoogleraar kunstgeschiedenis aan de Technische Universiteit Eindhoven beweerde in zijn baanbrekend werk dat niet alleen opdrachtgevers (in dit geval Woonpunt) en bewoners (Actiegroep Slak-Horst) verantwoordelijk zijn voor de gebouwen maar vooral ook de gebruikers en dat zijn wij allemaal - passanten en bezoekers, de mensen voor wie de gebouwde omgeving bepalend is voor de identiteit van stad en streek.

Heerlen heeft een lange traditie met vooruitstrevende architectuur, zeer de moeite waard om naar te komen kijken. Samen zouden we die moeten behouden. Slopen van Slakhorst maakt Heerlen een stukje minder Heerlen. 

Grote betekenis

Het eerste deel van 100 woningen uit 1913 heet ‘De Eerste Stap’ en bestaat vooral uit rijtjeshuizen en twee-onder-een-kapwoningen. Er is in de wijk veel aandacht voor de hoekoplossingen en de verkaveling in het gebogen stratenpatroon. Een bakstenen poort met de tekst “De 1ste stap” vormde de toegang tot deze besloten buurt. De 'eerste steen' gelegd door kardinaal Van Rossum is nog aanwezig onder in de hoekgevel van het huis bij die voormalige poort (hoek Van Rossum-/Slakkenstraat). Aan het pastoor Röselaersplein staat een huis met torentje. Voor een arbeidersbuurt heeft de wijk een zeer hoogwaardige opzet en vormgeving. Als interessant vroeg voorbeeld van een speciale mijnwerkerskolonie en vanwege de bijzondere architectuur en stedenbouw heeft de wijk een grote architectuur- en cultuurhistorische betekenis voor Heerlen.

De negen organisaties die reageerden zijn: 

  • Het Stuytgezelschap en redactie Stuyt-nieuws, drs. Agnes van der Linden MA (kunsthistoricus)
  • Erfgoedvereniging Bond Heemschut, commissie Limburg, ir. Ray Lanswyer en Mr. Huub Beaujean; mr. J.L.M. (Jan) van Susante (voorzitter)
  • Vrienden van Schunck* Architectuur, ing. Ton van Mastrigt (vm. stadsarchitect) en ing. Jelle Aarnoudse Bsc. (CTO IM Efficiency, vm. districtscoördinator Limburg, ‘NCIV/Aedes’)
  • Stichting Werkgroep Industrieel Erfgoed Limburg, prof. dr. Ernst Homburg (UM), voorziiter (WIEL)
  • Limburgs Geschied- en Oudheidkundig Genootschap kring Parkstad Limburg, drs. Martin van der Weerden (historicus en docent geschiedenis)
  • Stichting Historische Kring ‘Het Land van Herle’, Will Terpstra (voorzitter) en drs. Anita Quaedackers (secretaris, cultuurwetenschapper), Roelof Braad, hoofdredacteur MijnStreek, vm. stadsarchivaris/stadshistoricus
  • Actiegroep Slakhorst, dr. John Hart
  • Stichting Behoud Mijnsteenberg ON IV, dr. Albert Kampermann (universitair docent OU)
  • Heemkundevereniging Hoensbroek, Wim Kortekaas (secretaris, vm. buurtopbouwwerker)
Sloop
Fotograaf
Pixabay